Spadek należy przyjąć lub odrzucić w ustawowym terminie. Zgodnie z polskim prawem, spadkobierca ma 6 miesięcy od momentu, w którym dowiedział się o tytule swojego powołania do spadku (najczęściej od śmierci spadkodawcy), aby złożyć przed sądem lub notariuszem odpowiednie oświadczenie: o przyjęciu spadku wprost, z dobrodziejstwem inwentarza albo o jego odrzuceniu. Co jednak, jeśli spadkobierca nie złoży żadnego oświadczenia w terminie? W takiej sytuacji dochodzi do tzw. przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Oznacza to, że spadkobierca przyjmuje tylko nadwyżkę aktywów nad długami spadkodawcy.
Niechciany spadek a brak oświadczenia spadkobiercy o jego odrzuceniu
Choć obecne przepisy chronią spadkobierców przed pełną odpowiedzialnością za długi spadkowe (dzięki przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza), to w praktyce wciąż mogą pojawić się sytuacje, w których osoba dziedzicząca nie chce być związana skutkami spadku. Dotyczy to zwłaszcza spadków powstałych przed 18 października 2015 r., kiedy to brak oświadczenia mógł skutkować odziedziczeniem długów. W takim przypadku możliwe jest uchylenie się od skutków niezłożenia oświadczenia spadkowego, jeśli doszło do niego pod wpływem błędu lub groźby.
Spadek można odrzucić po upływie sześciomiesięcznego terminu tylko wtedy, gdy sąd uzna, że brak złożenia oświadczenia nastąpił nieświadomie – np. spadkobierca nie wiedział o dziedziczeniu lub przypuszczał, że zmarły nie pozostawił żadnych długów. Trzeba wówczas wystąpić do sądu z odpowiednim wnioskiem o uchylenie się od skutków prawnych braku oświadczenia woli. Jako argument należy wskazać błąd istotny.
Przebieg postępowania przed sądem
W praktyce sądy bardzo dokładnie badają, czy spadkobierca miał możliwość zasięgnięcia informacji o spadku. Weryfikuje się także, czy błąd spadkobiercy był rzeczywiście usprawiedliwiony. Kluczowe znaczenie mają tutaj dokumenty, zeznania świadków oraz moment, w którym osoba dowiedziała się o zadłużeniu spadkowym.
Wniosek należy złożyć w terminie roku od dnia, w którym ustał błąd lub zagrożenie, które uniemożliwiło wcześniejsze złożenie oświadczenia. Należy pamiętać, że omawiany wniosek musi również zawierać oświadczenie o odrzuceniu spadku.
Podsumowanie
Reasumując, uchylenie się od braku oświadczenia spadkowego jest możliwe, ale wymaga spełnienia konkretnych warunków. W przypadku wątpliwości co do dziedziczenia, warto jak najszybciej zasięgnąć porady prawnej, by uniknąć konsekwencji związanych ze spadkiem.
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Jeżeli potrzebują Państwo pomocy w związku ze sprawą spadkową – zapraszamy do kontaktu
Podobne wpisy: